Przejdź do treści
Odkryj Majorkę
Jedzenie i kultura

Ensaimada: co to jest i jak ją kupić na Majorce

Redakcja Odkryj Majorkę5 min czytania
Ensaimada
Fot. Bearas, CC BY-SA 4.0

Ensaimada to słodki chleb z Majorki, który na wyspie je się od wieków. W tym tekście dowiesz się, z czego powstaje, jakie są jej odmiany i gdzie szukać najlepszej ensaimady w Palmie. Znajdziesz tu też wskazówki, jak przewieźć ją samolotem i jak zrobić ją w domu.

Czym jest ensaimada i skąd pochodzi?

Ensaimada to słodki chleb pochodzący z Majorki, wyspy należącej do Balearów na Morzu Śródziemnym. Wypieka się ją także w południowo-zachodniej Europie, w Ameryce Łacińskiej i na Filipinach. Podaje się ją na zimno, więc nie trzeba jej podgrzewać.

Nazwa pochodzi od saïm, czyli zredukowanego smalcu wieprzowego. Ciasto zawiera mąkę pszenną, wodę, cukier, jajka, zakwas oraz właśnie smalec. Ponieważ ensaimada jest wyrabiana ręcznie, trudno podać jeden dokładny przepis. Dlatego stosuje się wagi, które określają proporcje składników, a nie objętości.

Więcej o tym, co jeść na wyspie, znajdziesz w tekście o jedzenie na Majorce. Ensaimada jest jednym z najczęściej spotykanych wypieków w lokalnych piekarniach, więc to dobry punkt wyjścia.

Skąd wzięła się nazwa i historia ensaimady?

Ensaimada prawdopodobnie ma żydowskie korzenie. Wywodzi się z wypieku zwanego bulemas. Zamiast oliwy z oliwek używano w nim smalcu, co miało pomóc uniknąć podejrzeń władz w czasach inkwizycji.

Pierwsze pisane wzmianki o majorkańskiej ensaimadzie pochodzą z XVII wieku. Chociaż do jej wyrobu używano głównie mąki pszennej, wiadomo, że wypiekano ją już wtedy na święta i uroczystości.

Na Majorce i na Ibizie z resztek ensaimady robi się deser o nazwie greixonera. Wykorzystuje się w nim kawałki ciasta z poprzedniego dnia, dzięki czemu nic się nie marnuje.

Inne historie wyspy opisuje tekst ciekawostki o Majorce. Osadnictwo na wyspie sięga około 2500 do 2300 roku przed naszą erą, więc tradycje wypiekania chleba mają tu bardzo długą historię.

Jakie są rodzaje ensaimady na Balearach?

Odmiany różnią się nadzieniem i wykończeniem, a większość nazw ma znaczenie dosłowne. Na Balearach spotkasz kilka wersji. Najczęściej wymieniane są:

  • llisa, czyli wersja "zwykła", bez dodatków,
  • cabell d'àngel, czyli "anielskie włosy": pomarańczowe nitki z dyni gotowane z cukrem, zawinięte w ciasto jako słodkie nadzienie,
  • tallades, czyli "pokrojone": posypane sobrassadą i dynią, o słodko-gorzkim smaku,
  • crema, z kremem jajecznym,
  • wersje z nadzieniem z słodkiej śmietany, czekolady albo pasty turrón,
  • wersje z powierzchnią pokrytą morelą.

Tallades jest typowa dla karnawału przed Wielkim Postem, kiedy nie je się mięsa, w tym smalcu i sobrassady. Dla pierwszego razu najprostszym wyborem jest llisa, bo pozwala poznać smak samego ciasta.

Jak ensaimada wygląda poza Majorką?

Filipiny również przyjęły majorkańską ensaimadę. Tam pisze się ją czasem jako ensaymada. Kraj był hiszpańską kolonią przez ponad 300 lat, a lokalna wersja z czasem stała się jednym z częstych przysmaków. To brioszka upieczona na maśle zamiast na smalcu, z tartym serem i cukrem. Spotkasz ją w prawie każdej lokalnej piekarni.

W Pampandze ciasto jest bardzo bogate, z warstwami masła i sera. Często dodaje się nadzienie z słodkiej fasoli mung albo z ube halaya, czyli słodkiej pasty z fioletowego ziemniaka. Na Boże Narodzenie na Filipinach ensaymadzie towarzyszy gorąca czekolada z lokalnej tablea.

W Puerto Rico, również dawnej hiszpańskiej kolonii do 1898 roku, ensaimada nosi nazwę pan de mallorca, czyli chleb z Majorki. Jada się ją tradycyjnie na śniadanie albo jako podwieczorek.

Gdzie kupić najlepszą ensaimadę na Majorce?

Najłatwiej o ensaimadę w Palmie, w starej części miasta wokół katedry. Stare miasto ma wąskie, zacienione uliczki i jest dobrym miejscem na spacer od piekarni do piekarni. Katedra, zaczęta w 1229 roku i ukończona w 1601 roku, stoi w samym sercu miasta. Porównaj kilka lokali i zapytaj, która wersja jest dziś najświeższa.

Najlepsza ensaimada zależy od tego, czego szukasz. Jeśli chcesz smaku ciasta, wybierz llisę. Jeśli wolisz wyrazisty smak nadzienia, sięgnij po crema albo po wersję z czekoladą.

Poza Palmą i w mniejszych miejscowościach ensaimadę kupisz w lokalnych piekarniach, ale tam dojazd bywa trudniejszy. Samochód pozwala dotrzeć do nich bez zależności od rozkładów, więc warto rozważyć wypożyczalnię samochodów na Majorce.

Godziny otwarcia piekarni w starym mieście Palmy najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie miasta Palma przed wyjściem.

Jak przewieźć ensaimadę samolotem?

Lotnisko Palma de Mallorca (kod PMI) leży osiem kilometrów na wschód od Palmy, przy miejscowości Can Pastilla. Obsługuje je operator AENA. Na miejsce dojedziesz taksówką, wypożyczonym samochodem albo autobusem lotniskowym, jeśli kursuje w danym dniu.

Lotnisko dzieli pasy startowe z wojskową bazą Son Sant Joan, więc część ruchu to loty wojskowe. Dla pasażera najważniejsze są zasady przewozu żywności w bagażu podręcznym i rejestrowanym. Przepisy zależą od linii lotniczej i od kraju przylotu, dlatego aktualne zasady warto sprawdzić na stronie operatora lotniska oraz na stronie wybranej linii lotniczej.

Ensaimada jest miękka i łatwo ją zgnieść. Zapakuj ją w sztywne pudełko, najlepiej w bagażu podręcznym, aby nie ściskać ciasta. Jeśli podróż jest długa, lepiej kupić ją tuż przed odlotem.

Dojazd z lotniska do różnych części wyspy opisuje tekst o lotnisku na Majorce.

Jak zrobić ensaimadę w domu?

W tradycyjnym przepisie ciasto zawiera mąkę pszenną, wodę, cukier, jajka, zakwas i saïm, czyli zredukowany smalec wieprzowy. Smalec nadaje ciastu jego charakter i jest w nazwie wypieku.

Filipińska wersja pokazuje, że można go zastąpić masłem. Ciasto jest wtedy bardziej maślane, a smak zmienia się w stronę brioszki. Takie rozwiązanie może być dobrym wyborem w domu, jeśli nie masz dostępu do saïm.

Dokładnej formuły nie da się podać jednym zdaniem, bo wyrób jest ręczny. Jeśli szukasz przepisu, wybierz taki, który podaje gramy zamiast szklanek. Wagi odpowiadają temu, jak stosuje się proporcje w rzemieślniczych piekarniach.

Kiedy i jak jeść ensaimadę?

Ensaimadę podaje się na zimno, więc nie trzeba jej podgrzewać. Dobrze smakuje z kawą na śniadanie albo jako popołudniowa przekąska, tak jak na Puerto Rico. Na Filipinach w okresie Bożego Narodzenia je się ją z gorącą czekoladą z tablea.

Na Majorce ensaimada jest częścią świąt i uroczystości, od XVII wieku wypiekano ją na święta. Wersja tallades ma związek z karnawałem, który poprzedza Wielki Post.

Resztki ciasta z poprzedniego dnia nie idą do kosza. Z nich robi się greixonerę, deser znany na Majorce i na Ibizie. Zjedz ją w ciągu dnia, zanim ciasto się wysuszy.

Od czego zacząć planowanie zakupu ensaimady?

Zacznij od wyboru odmiany. Dla pierwszego razu wybierz llisę, a potem spróbuj wersji z nadzieniem albo tallades, jeśli trafisz na nią w okresie karnawału.

Następnie zaplanuj miejsce zakupu. Stare miasto Palmy jest najwygodniejsze, a samochód przyda się, jeśli chcesz odwiedzić mniejsze miejscowości.

Przed wyjazdem sprawdź zasady przewozu żywności w linii lotniczej. Dzięki temu nie zostaniesz z ensaimadą na lotnisku, a pudełko będzie gotowe na podróż do domu.

Najczęstsze pytania

Czy ensaimada zawiera smalec?
W tradycyjnej wersji z Majorki tak, jest w niej saïm, czyli zredukowany smalec wieprzowy. Na Filipinach piecze się ją na maśle.
Jak nazywa się ensaimada w Puerto Rico?
W Puerto Rico nazywa się ją pan de mallorca, czyli chleb z Majorki. Jada się ją tradycyjnie na śniadanie albo jako podwieczorek.
Czy ensaimadę podaje się na ciepło?
Nie, podaje się ją na zimno. Nie trzeba jej podgrzewać przed jedzeniem.
Co zrobić z resztkami ensaimady?
Na Majorce i na Ibizie z resztek przygotowuje się greixonerę. Jest to deser, do którego używa się ciasta z poprzedniego dnia.
Jaką ensaimadę wybrać na pierwszy raz?
Najprostsza będzie llisa, czyli wersja bez dodatków. Dzięki temu poznasz smak samego ciasta.
Udostępnij
Obok tego tekstu

Przeczytaj też